Nhìn lại các thương vụ M&A tỷ USD 2025: Bước đệm vươn tầm hay "bán mình" của thương hiệu nội?

Trong bối cảnh hoạt động mua bán – sáp nhập (M&A) tại Việt Nam phát triển mạnh trong hơn một thập kỷ qua, những thương vụ giá trị lớn không chỉ làm thay đổi quyền sở hữu tại các doanh nghiệp nội mà còn khiến nhiều thương hiệu phải cân nhắc giữa việc giữ gìn hình hài cũ hay chuyển hướng để tạo bước phát triển mới.

Bối cảnh này đặt ra một câu hỏi lớn: liệu các doanh nghiệp Việt đang đánh mất bản sắc khi “bán” cho nhà đầu tư lớn hay đang chủ động tận dụng M&A như bàn đạp cho giai đoạn tăng trưởng tiếp theo?

Những thương hiệu Việt điển hình sau M&A

Một trong những ví dụ sớm nhất là thương hiệu Diana – một nhãn hiệu băng vệ sinh được thành lập từ năm 1997 – đã được chuyển nhượng cho Unicharm (Nhật Bản) vào năm 2011 với giá trị khoảng 184 triệu USD, tương đương hơn 2.560 tỷ đồng theo tỷ lệ thời điểm đó.

Sabeco – biểu tượng ngành bia Việt – cũng là tâm điểm tranh luận sau khi tập đoàn ThaiBev chi gần 5 tỷ USD để nắm quyền chi phối vào năm 2017. Dù vậy, dưới sự lãnh đạo mới, Sabeco không bị mất đi bản sắc thương hiệu mà còn tiến hành tái cấu trúc quản trị, hoàn thiện quy trình sản xuất và mở rộng hệ thống phân phối, giúp thương hiệu duy trì vị thế dẫn đầu thị trường nội địa.

Trường hợp của KIDO lại mang tính chất khác biệt. Sau khi thoái vốn khỏi mảng bánh kẹo – lĩnh vực từng làm nên tên tuổi – vào năm 2015, KIDO không biến mất khỏi bản đồ kinh doanh. Thay vào đó, công ty chuyển hướng sang mảng thực phẩm thiết yếu như dầu ăn và kem, đồng thời thực hiện nhiều thương vụ M&A trong nước để mở rộng hệ sinh thái sản phẩm và phân phối.

Bên cạnh đó, xu hướng M&A nội địa cũng ngày càng rõ nét. Thương vụ Masan thâu tóm Phúc Long là ví dụ điển hình: từ một thương hiệu cà phê boutique, Phúc Long đã mở rộng quy mô hoạt động nhanh chóng sau khi gia nhập hệ sinh thái bán lẻ của Masan, tận dụng mạng lưới WinMart+ để phủ sóng rộng khắp hơn.

Nhìn chung, từ Sabeco đến KIDO hay Phúc Long, một điểm chung dễ nhận thấy là những thương hiệu thực sự bước sang “chương mới” khi có chiến lược rõ ràng sau M&A, không đơn thuần chỉ là chuyển giao quyền sở hữu.

Các thương vụ M&A đáng chú ý trong năm 2025

Theo báo cáo cập nhật của Grant Thornton Việt Nam về thị trường mua bán – sáp nhập, riêng trong tháng 11/2025, Việt Nam ghi nhận 34 thương vụ M&A với tổng giá trị vượt 712 triệu USD.

Trước đó, trong tháng 10/2025, thị trường liên tiếp xuất hiện các giao dịch quy mô lớn. OCI Holdings – tập đoàn năng lượng và hóa chất hàng đầu Hàn Quốc – đã mua 65% cổ phần của Elite Solar Power Wafer, dự án nhà máy sản xuất wafer pin mặt trời đang triển khai tại Việt Nam. Trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, Levanta Holding Pte. Ltd.(Singapore) chi 33,1 triệu USD để mua 80% cổ phần HBRE Gia Lai Wind Power JSC từ Super Energy Group và Super Wind Energy. Cùng thời điểm, Sumitomo (Nhật Bản) cũng mua lại 49% cổ phần của Công ty cổ phần Tư vấn và Phát triển điện Cửu Long từ GreenSpark Group.

Theo đánh giá của Grant Thornton, sau giai đoạn trầm lắng, thị trường M&A Việt Nam đang bước vào chu kỳ hồi phục với đặc điểm nổi bật là số lượng giao dịch không tăng mạnh, nhưng quy mô và tính chiến lược của từng thương vụ được nâng lên rõ rệt. Thay vì tập trung chủ yếu vào bất động sản như trước, dòng vốn hiện nay ưu tiên các lĩnh vực liên quan đến công nghệ, năng lực sản xuất và chuỗi cung ứng – những yếu tố mang tính quyết định cho lợi thế cạnh tranh dài hạn.

Song song đó, hoạt động M&A cũng lan tỏa sang nhiều ngành khác như nông nghiệp, chăn nuôi, tiêu dùng, y tế, tiện ích và tài chính. Đơn cử, Dabaco đã mua thêm 41,67% cổ phần Công ty cổ phần Thịnh Phát Kim Sơn 1, qua đó tăng vốn điều lệ để triển khai dự án khu chăn nuôi lợn công nghệ cao tại xã Bảo Hà (Lào Cai), với tổng mức đầu tư khoảng 560 tỷ đồng.

Trong số các thương vụ gây chú ý nhất năm 2025, không thể không nhắc đến kế hoạch chào mua và nâng tỷ lệ sở hữu chi phối của Kokuyo tại Tập đoàn Thiên Long, doanh nghiệp dẫn đầu thị trường văn phòng phẩm Việt Nam.

Cụ thể, Công ty Cổ phần Đầu tư Thiên Long An Thịnh đã công bố đang trong quá trình đàm phán và ký kết giao dịch chuyển nhượng toàn bộ cổ phần cho Kokuyo. Đồng thời, tập đoàn Nhật Bản này dự kiến thực hiện chào mua công khai 18,19% cổ phiếu TLG theo quy định. Khi hoàn tất, Kokuyo sẽ gián tiếp sở hữu 46,82% vốn điều lệ Thiên Long thông qua TLAT, cùng với 18,19% cổ phần nắm giữ trực tiếp, nâng tổng tỷ lệ sở hữu lên 65,01%.

Theo công bố từ Kokuyo, tổng giá trị thương vụ để đạt mức sở hữu trên ước tính khoảng 27,6 tỷ yên, tương đương xấp xỉ 4.600 tỷ đồng. Thương vụ này được giới phân tích đánh giá là một trong những dấu ấn M&A nổi bật nhất của năm 2025.

Gắn bó với Thiên Long suốt hơn bốn thập kỷ là ông Cô Gia Thọ – nhà sáng lập, Chủ tịch HĐQT và được xem là “linh hồn” của doanh nghiệp. Dù tỷ lệ sở hữu cá nhân của ông hiện chỉ ở mức 6,27%, quyền chi phối thực tế nằm tại TLAT, cổ đông lớn nhất nắm 46,82% vốn điều lệ, do chính ông Thọ làm người đại diện pháp luật và giữ vai trò Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc.

Một diễn biến khác cũng thu hút nhiều sự quan tâm là việc thay đổi chủ sở hữu tại Bibica. Sau hơn một thập kỷ giằng co với đối tác ngoại, PAN Group dần trở thành cổ đông chi phối, nâng tỷ lệ sở hữu lên khoảng 98,3% vốn điều lệ vào giữa năm 2025. Sự tham gia của PAN giúp Bibica tái định vị chiến lược, tập trung phát triển thương hiệu nội địa, mở rộng kênh phân phối và đầu tư công nghệ sản xuất.

Tuy nhiên, đến tháng 11/2025, cục diện lại thay đổi khi Sari Murni Abadi (Indonesia) công bố thương vụ thâu tóm Bibica. Trước thời điểm này, PAN đã thành lập Bibica Capital với vốn điều lệ khoảng 1.645 tỷ đồng, góp vốn bằng toàn bộ hơn 18,4 triệu cổ phiếu BBC đang nắm giữ.

Từ một doanh nghiệp bánh kẹo thuần Việt, Bibica lần lượt trải qua các thương vụ hợp tác và chuyển giao với Lotte, PAN, trước khi tiếp tục đổi chủ khi SMA xuất hiện. Mỗi thương vụ đều đi kèm kỳ vọng tái cấu trúc và mở rộng quy mô, song cũng phản ánh quá trình biến động kéo dài trong cơ cấu sở hữu.

Ở chiều ngược lại, năm 2025 cũng chứng kiến những thương vụ M&A mang đậm tính “nội địa”. Nổi bật là việc Golden Gate chính thức thâu tóm The Coffee House. Theo báo cáo tài chính hợp nhất kiểm toán năm 2024, Golden Gate đã mua 99,98% cổ phần Công ty Cổ phần Thương mại dịch vụ Trà Cà phê Việt Nam – đơn vị vận hành chuỗi The Coffee House – với giá trị ước tính khoảng 270 tỷ đồng, qua đó đưa doanh nghiệp này trở thành công ty con trong hệ sinh thái Golden Gate.

(Vietdata tổng hợp)