Cục diện ngành tôm 2026: Ecuador bùng nổ nguồn cung, Ấn Độ đối mặt thách thức thuế quan

ĐIỂM NỔI BẬT

• Sản lượng tôm toàn cầu dự kiến tăng trong năm 2026

• Các nhà nhập khẩu tại Mỹ nhiều khả năng sẽ đa dạng hóa nguồn cung trong bối cảnh áp thuế đối với tôm Ấn Độ

• Các biện pháp kích thích của chính phủ được kỳ vọng sẽ thúc đẩy nhu cầu tiêu thụ tôm tại Trung Quốc

• Triển vọng nhu cầu tại EU duy trì tích cực, với xu hướng dịch chuyển sang các sản phẩm giá trị gia tăng

Thị trường tôm toàn cầu nhiều khả năng sẽ ghi nhận các xu hướng trái chiều trong năm 2026, chịu tác động bởi diễn biến thương mại và sự dịch chuyển trong cơ cấu sản xuất theo khu vực. Ecuador được kỳ vọng tiếp tục duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu tích cực, nhờ sản lượng ổn định và nhu cầu từ Trung Quốc đang dần phục hồi. Ngược lại, xuất khẩu tôm của Ấn Độ chịu áp lực từ các biện pháp thuế quan của Mỹ, qua đó thúc đẩy nước này tăng cường đa dạng hóa cả thị trường lẫn danh mục sản phẩm. Tại Mỹ, khối lượng nhập khẩu có thể dịch chuyển sang các nhà cung cấp thay thế nếu căng thẳng thương mại với Ấn Độ kéo dài, trong khi nhu cầu tại châu Âu được dự báo duy trì ổn định, với xu hướng ngày càng rõ nét đối với các sản phẩm bán chế biến và giá trị gia tăng.

Xuất khẩu tôm Ecuador dự kiến gia tăng

Ngành tôm Ecuador được kỳ vọng sẽ ghi nhận tăng trưởng mạnh mẽ, nối tiếp đà sản xuất tích cực trong năm 2025, sau giai đoạn khối lượng xuất khẩu năm 2024 tương đối ổn định. Điều kiện thời tiết thuận lợi trong nửa đầu năm, với nền nhiệt ấm và ổn định, đã hỗ trợ gia tăng sản lượng và mở rộng dư địa xuất khẩu. Tuy nhiên, kể từ tháng 9, điều kiện thời tiết mát hơn, chịu tác động gia tăng của hiện tượng La Niña, đã bắt đầu ảnh hưởng đến sản lượng; xu hướng này dự kiến sẽ tiếp diễn đến tháng 12 và có khả năng kéo dài sang đầu năm 2026.

Trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 10, Ecuador xuất khẩu khoảng 1,15 triệu tấn tôm, tăng 15,5% so với cùng kỳ năm trước, theo số liệu của Phòng Nuôi trồng Thủy sản Quốc gia. Trung Quốc là thị trường tiêu thụ lớn nhất, chiếm 48,18% tổng kim ngạch xuất khẩu tôm của Ecuador, tiếp theo là Mỹ với 19,42%, và các quốc gia châu Âu cộng lại chiếm 22,89%.

Xuất khẩu tôm của Ecuador được dự báo sẽ khép lại năm 2025 với mức tăng trưởng hai chữ số, phục hồi sau mức giảm nhẹ 0,2% trong năm 2024, khi tổng khối lượng xuất khẩu đạt 1,21 triệu tấn. Sản lượng được dự báo tiếp tục duy trì ở mức cao trong năm 2026.

Về phía cầu, các doanh nghiệp xuất khẩu tỏ ra lạc quan về triển vọng phục hồi của thị trường Trung Quốc, được hỗ trợ bởi các nỗ lực kích thích nhu cầu từ phía chính phủ. Mặc dù đã ghi nhận hoạt động tái dự trữ hàng, mặt bằng giá nhìn chung vẫn chưa có biến động đáng kể. Ngược lại, các nhà nhập khẩu tại châu Âu cho biết mức tồn kho hiện đang ở mức cao, dẫn tới hoạt động giao dịch chậm lại và giá cả có xu hướng ổn định. Trong bối cảnh phần lớn người mua đã hoàn tất kế hoạch thu mua cuối năm, dư địa tăng giá trong thời gian tới được đánh giá là hạn chế.

Tại thị trường Mỹ, các nhà nhập khẩu vẫn duy trì tâm lý thận trọng do những bất định liên quan đến chính sách thuế quan. Gần đây, Ecuador và Mỹ đã công bố một khuôn khổ thương mại mới, bao gồm việc cắt giảm thuế đối ứng và giảm bớt các rào cản phi thuế quan; tuy nhiên, lộ trình cũng như phạm vi áp dụng đối với mặt hàng tôm hiện vẫn chưa được làm rõ. Hiện tại, hàng hóa từ Ecuador đang chịu mức thuế chung 15% tại thị trường Mỹ, trong đó sản phẩm tôm còn phải chịu thêm thuế chống trợ cấp, dao động trong khoảng từ 3,57% đến 4,41%.

Theo tuyên bố ngày 13/11, phía Mỹ cho biết sẽ cam kết dỡ bỏ thuế đối ứng đối với một số mặt hàng xuất khẩu đủ điều kiện từ Ecuador, là những sản phẩm không thể được trồng trọt, khai thác hoặc sản xuất tự nhiên tại Mỹ với quy mô và số lượng đáp ứng nhu cầu trong nước.

Áp lực thuế quan phủ bóng triển vọng xuất khẩu của Ấn Độ

Triển vọng xuất khẩu tôm của Ấn Độ trong năm 2026 vẫn tiềm ẩn nhiều bất định, do căng thẳng thương mại kéo dài với Mỹ. Mặc dù xuất khẩu tôm thẻ chân trắng (vannamei) duy trì khả năng chống chịu tương đối tốt, tăng 9% so với cùng kỳ, đạt 455.244 tấn trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 9 năm 2025, các chủ thể thị trường cảnh báo rằng triển vọng năm 2026 có thể gặp nhiều thách thức nếu không đạt được một thỏa thuận thương mại nhằm giảm thuế nhập khẩu của Mỹ.

“Một phần may mắn là các biện pháp thuế của Mỹ có hiệu lực đúng vào thời điểm trái vụ tại Ấn Độ,” một nhà xuất khẩu tại Visakhapatnam cho biết, đồng thời nhấn mạnh rằng nếu không đạt được thỏa thuận trước thời điểm cuối năm, ngành tôm Ấn Độ có thể phải đối mặt với những tổn thất đáng kể.

Chính sách của Mỹ đã tạo ra tác động rõ rệt đối với ngành tôm Ấn Độ, trong bối cảnh khoảng 40% tổng lượng xuất khẩu của nước này được tiêu thụ tại thị trường Mỹ. Giá tôm nguyên liệu tại ao nuôi ở Ấn Độ đã phục hồi trong tháng 9 sau khi giảm mạnh vào tháng 8, thời điểm Mỹ áp thuế, do nguồn cung bị thắt chặt. Tuy nhiên, giá trị của các sản phẩm tôm bóc vỏ lại sụt giảm mạnh dưới tác động trực tiếp của thuế quan từ Mỹ.

Giá tham chiếu tôm bóc vỏ, rút chỉ, để đuôi, giao theo điều kiện FCA tại Ấn Độ, trong tháng 10 đạt trung bình 6.912 USD/tấn, giảm 7% so với cùng kỳ năm trước. Các thị trường như Mỹ và EU chủ yếu nhập khẩu tôm bóc vỏ và các sản phẩm giá trị gia tăng từ Ấn Độ; do đó, mặt bằng giá của ngành này phụ thuộc lớn vào diễn biến nhu cầu tại các thị trường nói trên.

Các doanh nghiệp xuất khẩu Ấn Độ cho rằng, bước sang năm 2026, ngành tôm không thể tiếp tục phụ thuộc vào một thị trường duy nhất; thay vào đó, đa dạng hóa cả thị trường lẫn danh mục sản phẩm được xem là hướng đi tất yếu.

“Ngành thủy sản Ấn Độ sẽ cần chủ động mở rộng sang các thị trường mới, đồng thời củng cố và gia tăng vị thế tại những thị trường hiện hữu,” ông Dr. K. N. Raghavan IRS, Tổng Thư ký Hiệp hội Xuất khẩu Thủy sản Ấn Độ, chia sẻ với Platts – đơn vị thuộc S&P Global Energy – trong một cuộc phỏng vấn vào tháng 8/2025.

[VI] SEAFOOD INDUSTRY REPORT - Dec 2025

$39.00

Mua ngay

Ông cũng nhấn mạnh thêm rằng: “Hiện nay, các sản phẩm giá trị gia tăng chỉ chiếm chưa đến 10% trong cơ cấu xuất khẩu. Việc tập trung nhiều hơn vào phân khúc này không chỉ giúp mở rộng sang các thị trường mới mà còn mang lại giá trị kinh tế cao hơn.”

Trong thời gian tới, các doanh nghiệp xuất khẩu Ấn Độ được kỳ vọng sẽ gia tăng sự hiện diện tại các thị trường như EU, Nga, Đông Nam Á và Trung Quốc.

Sản lượng tôm của Ấn Độ được dự báo sẽ tiếp tục duy trì bất chấp những thách thức từ thuế quan của Mỹ. Mặc dù đã xuất hiện lo ngại rằng nhiều hộ nuôi có thể rút khỏi hoạt động nuôi tôm do giá thị trường giảm sau khi Mỹ áp thuế, song sự phục hồi của giá đã giúp người nuôi tiếp tục gắn bó với ngành, theo chia sẻ của một thương nhân tại Nellore.

Vị thương nhân này cho biết, dù một bộ phận nông dân đã chuyển từ nuôi tôm thẻ chân trắng (vannamei) sang tôm sú (black tiger shrimp) do mức giá cao hơn, song không kỳ vọng điều này sẽ dẫn đến sự sụt giảm về tổng sản lượng.

Theo S&P Global Energy CERA, sản lượng tôm thẻ chân trắng của Ấn Độ đạt khoảng 1,18 triệu tấn trong năm 2024 và được ước tính sẽ tăng thêm 6%, lên khoảng 1,25 triệu tấn vào năm 2026.

Nhập khẩu của Mỹ dịch chuyển trong bối cảnh thuế quan

Thị trường nhập khẩu tôm của Mỹ trong năm 2026 sẽ chịu ảnh hưởng lớn từ các cuộc đàm phán thuế quan đang diễn ra với Ấn Độ. Việc cắt giảm đáng kể mức thuế nhập khẩu có thể giúp giá tôm quay trở lại mặt bằng đầu năm 2025, đồng thời đảm bảo nguồn cung ổn định từ Ấn Độ. Ngược lại, nếu thuế quan tiếp tục duy trì quanh mức 60%, sản xuất tôm của Ấn Độ có nguy cơ suy giảm mạnh, qua đó tác động lan tỏa đến thương mại tôm toàn cầu.

Thị trường Mỹ đã ghi nhận những thay đổi đáng kể trong nửa cuối năm 2025, khi mức thuế cao áp lên tôm Ấn Độ tạo điều kiện để các nhà cung cấp Ecuador gia tăng thị phần. Mức thuế cơ sở lên tới 50% đối với tôm Ấn Độ đã khiến khối lượng nhập khẩu sụt giảm mạnh. “Không thể bán hàng với mức thuế 50%,” một nhà xuất khẩu Ấn Độ nhận định.

Nhiều nhà nhập khẩu tại Mỹ đã chủ động mua trước để phòng ngừa trước khi thuế tăng, khiến hoạt động giao dịch chậm lại trong quý IV, đặc biệt đối với phân khúc tôm bóc vỏ và rút chỉ – vốn là mặt hàng truyền thống do Ấn Độ cung ứng. “Loại tôm duy nhất từ Ấn Độ vẫn vào được thị trường này là tôm bóc vỏ cỡ nhỏ (sống và chín), bởi các quốc gia khác không thể sản xuất tôm cỡ nhỏ với chi phí hợp lý,” một nhà nhập khẩu Mỹ cho biết. “Chúng tôi không tìm được nhà chế biến nào ở quốc gia khác có thể đáp ứng khối lượng tôm cỡ nhỏ mà chúng tôi cần.”

Trong khi đó, các nhà nhập khẩu và phân phối tại Mỹ đang phải đối mặt với chi phí thay thế cao hơn và buộc phải tìm kiếm nguồn cung thay thế từ Ecuador, Việt Nam và Indonesia. Tuy nhiên, theo nhận định của các chuyên gia được Financial Times dẫn lại, quá trình thay thế không thể diễn ra trong ngắn hạn, do Ấn Độ hiện giữ vai trò chi phối trong phân khúc tôm bóc vỏ, rút chỉ và sở hữu hệ thống chế biến với quy mô và năng lực vượt trội so với các quốc gia khác.

Nhu cầu tại EU được kỳ vọng tăng trưởng

Thị trường tôm khu vực EMEA được dự báo sẽ duy trì trạng thái ổn định trong năm 2026, với nhu cầu ngày càng tập trung vào các sản phẩm bán chế biến và giá trị gia tăng, đặc biệt tại châu Âu. Các nhà mua hàng tại Bắc và Trung Âu đang gia tăng ưu tiên đối với các sản phẩm cấp đông nhanh từng con (IQF), tôm bóc vỏ, rút chỉ và tôm dễ bóc vỏ, trong khi tôm nguyên liệu còn đầu (raw head-on) tiếp tục suy giảm vai trò tại các thị trường bán lẻ dẫn dắt. Sự dịch chuyển này đã củng cố vị thế cạnh tranh của Ecuador, khi nhiều nhà cung cấp nước này mở rộng công suất các dòng sản phẩm bán chế biến nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường châu Âu.

Ecuador được kỳ vọng tiếp tục giữ vị trí nhà cung cấp chủ lực cho thị trường châu Âu, trong khi Ấn Độ duy trì vị trí thứ hai với thị phần tương đối ổn định. Về phía cung, không dự kiến có những thay đổi mang tính cấu trúc đáng kể; tuy nhiên, các hiệp định thương mại tự do của châu Á có thể tạo ra tác động cận biên đối với chi phí giao hàng của một số quốc gia xuất xứ. “Ecuador đang ngày càng mạnh lên trong phân khúc bán chế biến, và đây cũng chính là phân khúc mà châu Âu đang tăng trưởng. Các nhà cung cấp khác có thể cạnh tranh về nguyên liệu thô, nhưng khó có thể cạnh tranh về tính ổn định,” một nhà nhập khẩu châu Âu nhận định.

Nhu cầu tôm tại EU được dự báo tiếp tục duy trì ổn định, với mức tăng trưởng vừa phải nhờ các chương trình bán lẻ và nhu cầu ổn định từ khu vực dịch vụ ăn uống. Tuy nhiên, đợt gia tăng nhập khẩu mạnh trong năm 2025 khó có khả năng lặp lại, trừ khi lượng tồn kho được giải phóng nhanh hơn dự kiến. Các thương nhân cho biết khối lượng nhập khẩu năm 2025 chủ yếu xuất phát từ hoạt động mua trước nhằm ứng phó với thuế quan, hơn là từ sự gia tăng mang tính cấu trúc của nhu cầu tiêu dùng. Một nguồn tin khác cho rằng: “Diễn biến trong năm 2026 sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào tình trạng tồn kho. Nếu các kho lạnh vẫn đầy vào cuối năm, người mua sẽ có xu hướng thu hẹp hoạt động nhập khẩu.”

Giá tôm được dự báo sẽ duy trì trong biên độ hẹp trong giai đoạn đầu năm 2026, với dư địa tăng giá hạn chế trừ khi mức tồn kho được thu hẹp đáng kể. Các mô hình thu mua theo mùa vẫn hiện hữu; tuy nhiên, trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ tại châu Âu duy trì ổn định, diễn biến giá sẽ chủ yếu chịu tác động từ khả năng cung ứng hơn là từ phía cầu.

Theo S&P Global

Source: https://www.spglobal.com/energy/en/news-research/latest-news/agriculture/120825-commodities-2026-shrimp-markets-to-see-mixed-trends-as-ecuador-exports-rise-india-navigates-tariffs